W hodowli rzepaku ozimego coraz większą wagę przywiązuje się do odporności odmian na choroby grzybowe, zwłaszcza suchą zgniliznę kapustnych. Jednym z kluczowych narzędzi w tej walce są geny odporności typu R (Resistance), a wśród nich szczególne znaczenie zyskuje gen Rlm7. Jest to jeden z najskuteczniejszych obecnie wykorzystywanych genów odpornościowych, który znacząco zwiększa odporność rzepaku na najgroźniejsze szczepy patogenu.
Czym dokładnie jest gen Rlm7? Jak działa? Co warto wiedzieć o genie Rlm7 w kontekście zmieniającej się presji patogenów?
Czym jest gen Rlm7?
Gen Rlm7 to jeden z najlepiej poznanych i najczęściej stosowanych genów odporności poziomu pionowego (tzw. genów R – Resistance) w hodowli rzepaku ozimego. Odpowiada za specyficzną odporność rośliny na określone szczepy grzyba Leptosphaeria maculans, który wywołuje suchą zgniliznę kapustnych – jedną z najgroźniejszych chorób w uprawie rzepaku.
Jak działa mechanizm odporności Rlm7?
Mechanizm działania genu Rlm7 opiera się na tzw. odporności pionowej, czyli reakcji rośliny na konkretne szczepy patogenu wyposażone w odpowiednie markery (efektory). W przypadku rzepaku i choroby, jaką jest sucha zgnilizna kapustnych (Leptosphaeria maculans), kluczowym elementem jest rozpoznanie efektora AvrLm7 – białka produkowanego przez patogen.
Rośliny wyposażone w gen Rlm7 potrafią to białko zidentyfikować natychmiast po kontakcie z grzybem. Po wykryciu dochodzi do aktywacji tzw. reakcji nadwrażliwości, czyli lokalnej śmierci komórek w miejscu infekcji. To celowe „zniszczenie” niewielkiego fragmentu rośliny zapobiega rozprzestrzenieniu się grzyba na pozostałe tkanki. W rezultacie choroba zostaje zatrzymana, zanim zdąży wyrządzić poważne szkody.
Co istotne, mechanizm ten działa bardzo selektywnie – tylko wobec szczepów patogena, które posiadają wspomniany allel AvrLm7. Jeśli grzyb zmutuje i przestanie wytwarzać ten czynnik, gen Rlm7 przestaje być skuteczny, dlatego odporność ta wymaga odpowiedniego zarządzania. Należy unikać monokultur rzepaku, rotować odmiany z różnymi genami odporności oraz łączyć strategię genetyczną z zabiegami ochronnymi, aby wydłużyć skuteczność działania genu.
Czy warto wybierać odmiany rzepaku z genem Rlm7?
Wybór odmiany rzepaku z genem Rlm7 to dziś jedno z najskuteczniejszych narzędzi w ograniczaniu strat spowodowanych przez suchą zgniliznę kapustnych. Dzięki obecności genu Rlm7, roślina zyskuje odporność na dominujące w Europie środkowej patotypy grzyba, co przekłada się na zdrowszy łan, lepsze przezimowanie oraz wyższy potencjał plonowania.
Odmiany rzepaku ozimego z Rlm7 charakteryzują się nie tylko wyższą odpornością na choroby, ale też dobrą zimotrwałością, wigorem jesiennym, odpornością na wyleganie oraz wysoką efektywnością wykorzystania składników pokarmowych. Dzięki temu są dobrym wyborem dla gospodarstw nastawionych na maksymalizację produkcji przy jednoczesnym ograniczaniu stosowania chemicznych środków ochrony.