Bor jest niezbędny do prawidłowego wzrostu i rozwoju roślin. Choć rośliny potrzebują go w stosunkowo niewielkich ilościach, jego niedobór może prowadzić do poważnych zaburzeń fizjologicznych, takich jak deformacje liści i korzeni, zahamowanie wzrostu, gorsze zawiązywanie owoców czy spadek odporności na choroby.
Największe zapotrzebowanie na bor wykazują m.in. rzepak, buraki cukrowe, kukurydza, słonecznik, a także wiele gatunków warzyw. W odpowiedzi na te potrzeby, rolnicy coraz częściej sięgają po nawozy z borem, które pozwalają uzupełnić braki tego pierwiastka w glebie lub bezpośrednio w roślinie.
Dlaczego bor jest ważny dla roślin?
Bor odgrywa istotną rolę w wielu procesach fizjologicznych i biochemicznych zachodzących w roślinach. Jego obecność jest niezbędna przede wszystkim w fazie intensywnego wzrostu, kwitnienia i zawiązywania owoców. Bor:
- uczestniczy w budowie ścian komórkowych,
- wpływa na podziały komórkowe,
- odpowiada za prawidłowe działanie tkanek przewodzących.
Jednym z ważnych zadań boru jest wspieranie procesu zapylania. Bor wpływa na kiełkowanie pyłku i wzrost łagiewki pyłkowej, co przekłada się bezpośrednio na liczbę zawiązanych owoców i nasion. Bez odpowiedniego poziomu boru roślina może kwitnąć obficie, ale zbiory będą niskie, ponieważ nie dojdzie do skutecznego zapylenia i owocowania.
Bor wspomaga także transport cukrów w roślinie, co ma szczególne znaczenie w przypadku roślin bulwiastych i korzeniowych, takich jak buraki cukrowe czy marchew. Dodatkowo wzmacnia naturalną odporność roślin na stresy biotyczne (np. choroby) i abiotyczne (susza, niskie temperatury), poprawiając ogólną kondycję upraw.
Objawy niedoboru boru
Niedobór boru w roślinach bywa trudny do rozpoznania, ponieważ objawy mogą przypominać skutki stresów środowiskowych lub innych niedoborów pokarmowych. Istnieje kilka charakterystycznych symptomów, które pozwalają podejrzewać brak boru. Jednym z pierwszych i najbardziej typowych objawów są deformacje młodych liści i stożków wzrostu. Wierzchołki wzrostu często zamierają, liście stają się kruche, grube, pofałdowane lub przebarwione. Można również zaobserwować pękanie łodyg, korzeni i ogonków liściowych.
W przypadku roślin kwitnących i owocujących niedobór boru skutkuje słabym zapylaniem, opadaniem kwiatów i zawiązków owoców, a także deformacjami owoców i ich mniejszą liczbą. Charakterystycznym sygnałem może być również zgorzel liści i zasychanie najmłodszych partii rośliny. W przypadku upraw warzywnych i sadowniczych brak boru może prowadzić do obniżenia plonów i spadku jakości handlowej. Owoce są mniejsze, źle wykształcone, o krótszym okresie przechowywania. Objawy niedoboru boru często pojawiają się w okresach suszy lub na glebach lekkich, piaszczystych, o wysokim pH.
Rośliny najbardziej wrażliwe na brak boru
Do roślin najbardziej wrażliwych na niedobór boru należą:
- rzepak ozimy i jary,
- buraki cukrowe i pastewne,
- słonecznik,
- kukurydza,
- rośliny sadownicze,
- warzywa korzeniowe.
W przypadku powyższych roślin szczególnie ważne jest regularne nawożenie borem – zarówno doglebowe, jak i dolistne – oraz monitoring poziomu składników odżywczych w glebie i tkankach roślinnych.